Hướng dẫn chi tiết cách tính lực siết bu lông theo tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhất cùng với công thức chuẩn, bảng tra lực siết bulong theo từng cấp bền và đường kính. Bạn sẽ hiểu rõ tầm quan trọng của lực siết bu lông, cách kiểm tra lực siết sau khi thi công để đảm bảo an toàn và độ bền cho mối ghép cơ khí. Hãy cùng Xsafe tìm hiểu thêm thông tin ngay trong bài viết này.
Cách tính lực siết bu lông như thế nào?
Lực siết bu lông được tính theo công thức T = K × D × F, trong đó T là mô-men xoắn, D là đường kính bu lông, F là lực kéo và K là hệ số ma sát. Sau đó đối chiếu bảng tra để chọn lực siết tiêu chuẩn phù hợp.
Lực Siết Bu Lông Là Gì?
Lực siết bu lông còn gọi là mô men xoắn (torque) là giá trị lực tác động lên đầu bu lông hoặc đai ốc thông qua dụng cụ chuyên dụng, nhằm tạo ra ứng suất căng trên thân bu lông đủ để giữ chặt các chi tiết lại với nhau.
Nói đơn giản hơn: khi siết bu lông, lực xoắn tác động vào đầu bu lông → bu lông bị kéo căng theo chiều dọc trục → lực căng đó ép chặt các chi tiết → tạo thành lực kẹp (clamping force) giữ mối ghép.
Điểm cần phân biệt rõ:
- Mô men xoắn (Torque) đơn vị N·m hoặc kgf·cm là lực tác động vào đầu bu lông trong quá trình siết. Đây là thông số người thợ kiểm soát trực tiếp bằng cờ lê lực.
- Lực kẹp (Clamping Force) đơn vị N hoặc kN là lực căng dọc trục thực sự giữ mối ghép. Đây mới là thông số kỹ thuật quan trọng hơn.
Hai thông số này không bằng nhau và không đổi chiều tuyến tính. Mối liên hệ giữa chúng phụ thuộc vào hệ số ma sát (K) và đường kính bu lông nghĩa là cùng một mô men siết, lực kẹp thực tế sẽ khác nhau nếu bề mặt khô, bôi trơn hay bị gỉ.
Lực xiết bu lông: Thông số kỹ thuật quan trọng không thể bỏ qua trong lắp đặt cơ khí
Tiêu Chuẩn Lực Siết Bu Lông Trong Cơ Khí
Có 2 tiêu chuẩn lực xiêt bulong gồm:
Tiêu chuẩn Việt Nam
TCVN 1916:1995
- Đưa ra yêu cầu kỹ thuật đối với bu lông, vít, vít cấy và đai ốc
- Phân loại cấp bền phổ biến từ 4.6 đến 12.9
- Áp dụng cho các kích thước ren từ M5 đến M64
- Hỗ trợ bảng tra lực siết theo từng cấp bền và đường kính, giúp xác định lực siết phù hợp
TCVN 8298:2009
- Áp dụng trong lĩnh vực công trình thủy lợi và kết cấu thép
- Quy định về chế tạo, lắp đặt thiết bị cơ khí
- Bao gồm hướng dẫn lực siết cho bu lông trong thi công và lắp ráp
Tiêu chuẩn Quốc Tế
ISO 898-1
- Xác định tính chất cơ học của bu lông và đai ốc bằng thép carbon, thép hợp kim
- Cấp bền được chuẩn hóa từ 4.6 đến 12.9
- Là tiêu chuẩn phổ biến, được nhiều quốc gia tham chiếu
ASTM A325
- Áp dụng cho bu lông cường độ cao trong kết cấu thép
- Thường dùng trong cầu đường, nhà thép và công trình quy mô lớn
- Cung cấp thông số lực siết tương ứng với từng loại bu lông
DIN 933
- Tiêu chuẩn của Đức cho bu lông lục giác ren suốt
- Quy định chi tiết về kích thước, vật liệu và đặc tính kỹ thuật
- Có bảng tham khảo lực siết theo cấp bền và kích thước
Hướng Dẫn Cách Tính Lực Xiết Bu Lông
Trước khi thao tác, bạn nên nắm rõ cách tính lực siết bu-lông để tránh lỗi siết quá tay hoặc thiếu lực.
Công thức tính lực xiết bu lông chuẩn
Công thức cách tính lực siết bu lông cơ bản theo mô - men xoắn là:
T = K x D x F
Trong đó:
- T: Mô men xoắn (Nm) cần siết bu lông
- F: Lực kéo bu lông (Newton) tương ứng với lực siết mong muốn
- d: Đường kính ren bu lông (mm)
- K: Hệ số ma sát phụ thuộc vào bề mặt ren, vật liệu và bôi trơn (thông thường từ 0.15 đến 0.25).
Ví dụ, cần tính mô men xoắn để xiết một bu lông có đường kính ren (d = 10mm), lực kéo bu lông (F = 2000,N), và hệ số ma sát (K = 0.2):
T= 10 x 2000 x 0.2= 4Nm
Mô men xoắn 4Nm cho biết dụng cụ siết cần tạo ra lực siết này để bu lông đạt lực căng tiêu chuẩn, đảm bảo liên kết chắc chắn.
Bảng Tra Lực Siết Ốc Bu Lông Mới Nhất
| Đường kính (mm) | Cấp bền 8.8 (N.m) | Cấp bền 10.9 (N.m) | Cấp bền 12.9 (N.m) |
| M6 | 9.5 | 14 | 16.4 |
| M8 | 23 | 34 | 40 |
| M10 | 46 | 67 | 79 |
| M12 | 79 | 116 | 136 |
| M14 | 127 | 187 | 219 |
| M16 | 198 | 291 | 341 |
| M18 | 283 | 402 | 471 |
| M20 | 402 | 570 | 667 |
| M22 | 552 | 783 | 917 |
| M24 | 865 | 1195 | 1395 |
| M30 | 1719 | 2377 | 2774 |
Bảng tra cứu thông số tính lực siết bu lông
Lực siết bu-lông thay đổi theo kích thước và cấp bền của từng loại. Trên đầu bu lông luôn có ký hiệu thể hiện độ bền, bạn chỉ cần xác định đường kính và kích cỡ rồi đối chiếu với cấp bền tương ứng trong bảng để biết lực siết chuẩn.
* Sau khi xác định được độ bền của bu lông, chỉ cần lấy cột đường kính bu lông gióng sang cột độ bền rồi kéo xuống cột thứ ba để lấy đúng lực siết.
Tại điểm giao giữa hàng dọc và hàng ngang chính là lực siết tiêu chuẩn. Bạn chỉ cần chọn thiết bị siết đúng mức lực đó để sử dụng.
Quy định tiêu chuẩn về lực xiết bu lông
Kiểm Tra Lực Siết Bu Lông Sau Khi Siết
Sau khi siết bu lông, việc kiểm tra lại lực siết là bước cần thiết để đảm bảo mối ghép đạt độ chặt an toàn. Một số cách kiểm tra thường dùng gồm:
Kiểm tra đánh giá theo cảm quan
Người thực hiện dựa vào kinh nghiệm để cảm nhận độ chặt của bu lông. Cách này nhanh nhưng độ chính xác thấp và dễ sai lệch.
Kiểm tra bằng thiết bị đo mô-men
Thiết bị đo mô-men xoắn giúp xác định lại lực đã tác dụng lên bu lông. Kết quả khá chính xác, tuy nhiên thao tác đo có thể làm thay đổi trạng thái siết ban đầu.
Kiểm tra lực căng bu lông
Các dụng cụ đo lực căng cho phép kiểm tra trực tiếp độ kéo dãn của bu lông, từ đó biết được bu lông có đạt mức siết yêu cầu hay không.
Kiểm tra bằng cờ lê lực
Cờ lê lực cơ hoặc điện tử có thể đo lại lực khi bu lông bắt đầu dịch chuyển. Giá trị đo được cho thấy mức siết thực tế sau lắp đặt.
Kiểm tra độ dãn dài
Thiết bị đo biến dạng giúp xác định sự thay đổi chiều dài bu lông sau siết. Phương pháp này cho độ chính xác cao nhưng đòi hỏi dụng cụ chuyên dụng.
Đo lực xiết bulong sau thao tác giúp hạn chế lỗi kỹ thuật và tăng độ bền thiết bị
Khi lực siết bu lông đã được tính toán và kiểm tra đúng theo tiêu chuẩn kỹ thuật, điều bạn cần tiếp theo chính là một thiết bị hỗ trợ có khả năng duy trì lực siết ổn định trong suốt quá trình thi công. Máy siết bu lông đúng chuẩn không chỉ giúp thao tác nhanh hơn mà còn đảm bảo mối ghép đạt độ chặt tối ưu, giảm nguy cơ sai lệch lực siết và tăng tuổi thọ cho thiết bị cơ khí.
Để dễ dàng chọn được model máy siết bu lông phù hợp với kích thước – cấp bền bu lông và nhu cầu sử dụng thực tế, bạn có thể liên hệ ngay Xsafe. Chúng tôi cung cấp các dòng máy siết lực mạnh, độ chính xác cao và đáp ứng tốt các yêu cầu về lực siết trong cơ khí – xây dựng.
Một số máy siết bu lông có độ siết mạnh mẽ tại Xsafe
Thông tin liên hệ:
- Công ty TNHH Kỹ Thuật và Thương Mại XSAFE
- Địa chỉ khi sáp nhập: 17/6A Hẻm 313 Phan Huy Ích, Phường An Hội Tây, Thành phố Hồ Chí Minh
- Địa chỉ chưa sáp nhập: 313/17/6A Phan Huy Ích, Phường 14, Quận Gò Vấp, Hồ Chí Minh
- Số điện thoại: 0909933258
- Email: info@xsafe.vn
- Website: https://xsafe.vn/
Hiện tại bài viết này chưa có bình luận.